Letschti isch mer z Sinn cho, wi mer als Ching bi de Nochbere ufem Heubode dumm do häi. Dr Mats – Soon vo dene Nochbere – und mii het dr Haber gstoche. Mir häi öisi chliine Schwöschtere so halb im Ärnscht zwunge, vom Heustock obenabe z gumpe, i s Heu iine, wo ungen uf dr Büüni glägen isch. Nid höch und me isch siidewäich glandet, aber Muet het s gliich bruucht, ömmel bim erschte Sprung. Usem Zwang isch denn schnäll e freiwilligs Spiili worde. Beschti Stimmig, bis mini Schwöschter voll ufe Rand vomene Betonmüürli gheit isch, wo men ungerem Heu gar nid gsee het. Die vorderi Hälfti vom Ungerarm isch wüescht abeglampt: Chnochebruch, Drääne, Dokter, Gips.

Füre Vatter vom Mats isch jetz gnue Heu dunge gsi. Wenn so öppis no äinisch vorchömm, het er sim Bueb bim Znachtässe gsäit, bräch er em dr Arm äigehändig a dr Tischkante. So rabiat hanen gar nid könnt, aber s isch em alwä iigfaare, dass emene Nochbersching i sim Heustock en Umfall basiert isch. S isch denn aber glii wider friidlich worde und dr Chnoche suuber zämmegwachse.

Iigfallen isch mer die Episode us minere Chindhäit, won i a so Redensarte wie «s isch gnue Heu dunge» ummestudiert ha. Hüffig füere jo ganz konkreti Bilder us em Alltag zu so Sprüch. Wo die mäischte Lütt i de Dörfer no buuret häi, het me jede Dag Heu vo dr Heubüüni obenaben i Fuetergang gheit, bis gnue dunge gsi isch, zum s Vee fuere. Das Bild het jede verstange.

Ganz ähnlich dr Usdruck «mir häi s Heu nid uf dr gliiche Büüni». Dass me si Heuvorrot füre Winter nume mit öpperem wott täile oder ufem gliiche Heubode lagere, wo me guet mitem uschunt, das het o allnen iiglüüchtet. Hütt wüsse vill nid emoll me, was e Büüni usserhalb vomene Theater isch, dass men em Eschtrich oder eben em Heubode so säit.

O Redensarte göö mit dr Zitt!
Wo vor öppis über 100 Joor die modärni Funktechnik massetauglich worden isch und zerscht z Amerika, denn z Europa Amateurfunkveräin und Radiostatione ufchoo sii, isch dr Usdruck entstange, dass me mit öpperem «die gliichi Wällelängi» het. Physikalisch isch dr Fall klar: Nume wenn dr Sänder und dr Empfänger genau die gliichi Frequänz iigstellt häi vo de elektromagnetische Wälle, chan e Nochricht oder e Sändig überhaupt übermittled wärde. Vo dr Technik isch das Bild überträit worden uf mönschlichi Bezieige und het s alte, landwirtschaftlich prägte Heu-Bild abglöst.

Und hütt? I ha mini Döchtere gfrogt, wie sii säge, weme guet zämmepasst. «Mir häi e Vibe», häi si gmäint. Vibe isch d Abchürzig vo änglisch Vibration, Schwingig. Aso «mir schwinge zämme». «Good Vibrations» häi d Beach Boys scho 1966 gsunge zum säge, dass d Chemie zwüsche zwoine stimmt. «E Vibe zämme haa» passt guet i öisi Zitt. Erschtens ischs Änglisch und zwoitens churz und trääf. So het jedi Generation nid numen äigeni Musig und Chläider, sondern o äigene Sprochbilder!

Markus Gasser (1966), Schwarzbube, geboren und aufgewachsen in Nunningen, Solothurn. Sprach- und Mundartredaktor bei Schweizer Radio SRF. Eine Folge seines Podcasts «Dini Mundart» widmet sich dem Thema «Sprache und Macht bei Stadtnamen». www.srf.ch/audio.